محلول بافر چیست؟

به مخلوط یک اسید ضعیف و یک باز مزدوج آن محلول بافر میگویند. معمولا اینگونه محلولها نسبت به pH مقاومت نشان میدهند.

کاربرد بافرها :

همانطور که گفته شد این محلولها در مقابل pH مقاومت نشان میدهند. در نتیجه از این محلولها برای ثابت نگهداشتن مقدار pH در بسیاری از فرآیندهای شیمیایی بهره می‌گیرند.

دلیل مقاوم بودن محلول‌های بافر به تغییرات pH،‌ وجود تعادل بین اسید HAHA و باز مردوج آن A−A− است. واکنش تعادلی در محلول بافر را می‌توانید در پایین ملاحظه کنید:

HA⇌H++A–

 

روش­‌های آماده­‌سازی محلول بافر

برای تولید محلول­‌های بافر از 3 روش استفاده می­‌شود.

  1. ابتدا اسید بافر در آب حل می­‌شود. مقدار آب موجود در محلول باید 60 درصد حجم محلول نهایی باشد. پس آز آن PH محلول اندازه­‌گیری می­‌شود. حال برای بدست آوردن PH موردنظر از از یک باز قوی مانند NaOH استفاده می­‌شود. اگر در ابتدا یک باز به آب اضافه شده باشد، در آخر برای رسیدن به PH مورد نظر از یک اسید قوی مانند HCl استفاده می­‌شود.
  2. در این حالت محلول در 2 حالت اسیدی و بازی تشکیل می­‌شود که غلظت هر کدام از آن­ها یکسان و برابر با غلظت نهایی محلول بافر می­‌باشد. حال یکی از محلول­‌ها را با کنترل میزان PH به دیگری اضافه می­‌شود تا به محلول نهایی بافر برسد.
  3. استفاده از معادله “هندرسون-هاسلبالخ” (Henderson-Hasselbalch) روش سوم می‌­باشد که با استفاده از آن می­توان میزان دقیق اسید و باز مزدوج برای ایجاد محلول بافر با PH مشخص را بدست آورد.